Yürürlük tarihi: 31 Temmuz 2026 | Analiz tarihi: 31 Temmuz 2026

31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren üç önemli ABD hukuki ve ticaret gelişmesi bulunmaktadır. Gelişmeler; ilaç ticaret politikası, İran bağlantılı yaptırım uygulaması ve sübvansiyon vergisi süreçlerini kapsamakta olup her biri Türk ve Türk-Amerikalı işletmeler, ithalatçılar, finansal kuruluşlar ve hukuk uygulayıcıları açısından farklı uyum yükümlülükleri doğurmaktadır.

31 Temmuz 2026, ET sabah 00:01 itibarıyla, patentli ilaçlar ve ilaç hammaddeleri hakkındaki cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle oluşturulan şirkete özgü gümrük vergisi uygulaması 17 adlandırılmış şirkete yönelik olarak yürürlüğe girdi. Kapsanan şirketler arasında şunlar yer alıyor:

AbbVie, Amgen, AstraZeneca, Bristol Myers Squibb, Eli Lilly, Johnson & Johnson, Merck, Novartis, Novo Nordisk, Pfizer, Regeneron ve Sanofi.

Rejim, şirket statüsüne, ürün menşeine ve fiyatlandırma anlaşmalarına göre farklılaştırılmış muamele öngörmektedir:

En düşük uygulanabilir oran genel olarak geçerlidir. Ek, yeni HTSUS 99. Bölüm pozisyonları oluşturmakta ve kapsanan ilaç ile hammadde sınıflandırmalarını belirlemektedir.

Rejim, her ithalat kaydı için bağımsız olarak değerlendirilmesi gereken üç değişken üzerine kurulmuştur:

1. Ürün sınıflandırması: Ürünün HTS sınıflandırması, patent durumu ve Orange Book veya Purple Book kaydına göre patentli ilaç ürünü sayılıp sayılmadığı.
2. Şirket statüsü: İthalatçı veya üreticinin onaylı bir onshoring planına ve/veya yürürlükte bir MFN ilaç fiyatlandırma anlaşmasına sahip olup olmadığı.
3. Menşe ülke: Ürünün AB/Japonya/Güney Kore/İsviçre/Lihtenştayn yüzde 15 oranına veya İngiltere yüzde 10 oranına hak kazanıp kazanmadığı.

İthalat kayıtlarında doğru 99. Bölüm pozisyonu kullanılmalı ve şirketin ithalat anındaki statüsü yansıtılmalıdır. Serbest ticaret bölgelerine giren kapsanan mallar genel olarak ayrıcalıklı yabancı statüsü gerektirmektedir.

232. Bölüm ilaç gümrük vergisi, ABD ilaç ithalat maliyetlerinde onlarca yılın en önemli yapısal değişikliğidir. Onaylı onshoring planını MFN fiyatlandırma anlaşmasıyla birleştiren şirketlere 20 Ocak 2029'a kadar tanınan yüzde 0 oranı, büyük ilaç üreticilerini ABD üretim yatırımı ve fiyatlandırma tavizlerini eş zamanlı olarak taahhüt etmeye yönelten güçlü bir teşvik oluşturmaktadır.

ABD pazarına ihracat yapan Türk ilaç üreticileri, distribütörleri ve ithalatçıları açısından öncelikli soru, ürünlerinin kapsanan patentli ilaç ürünü sınıflandırmalarına girip girmediği ve giriyorsa hangi oranın uygulanacağıdır. Türkiye, yüzde 15 tercihli orana hak kazanan ülkeler (AB, Japonya, Güney Kore, İsviçre, Lihtenştayn) veya yüzde 10 İngiltere oranı arasında yer almamaktadır. Bu durum, şirkete özgü onshoring veya fiyatlandırma anlaşması bulunmadığı takdirde Türk menşeli kapsanan ürünlerin yüzde 20 veya yüzde 100 orana tabi olacağı anlamına gelmektedir.

ABD merkezli üreticilere aktif farmasötik hammadde (API) veya bitmiş dozaj formu tedarik eden Türk ilaç şirketleri, ürünlerinin yeni 99. Bölüm pozisyonları kapsamında kapsanan ilaç hammaddesi olarak sınıflandırılıp sınıflandırılmadığını ve ABD'li müşterilerinin şirkete özgü statüsünün uygulanabilir oranı etkileyip etkilemediğini değerlendirmelidir.

İlaç üreticileri ve ithalatçılar: Yeni HTSUS 99. Bölüm pozisyonlarına göre ürün bazında sınıflandırma analizi yapın. Her kapsanan ürün için patent durumunu ve Orange Book veya Purple Book kaydını doğrulayın. Şirketin onshoring planları ve MFN fiyatlandırma anlaşmaları konusundaki güncel statüsünü teyit edin; ithalat kayıtlarının doğru 99. Bölüm pozisyonunu ve şirkete özgü statüyü yansıttığından emin olun.

Gümrük müşavirleri ve uyum ekipleri: İthalat prosedürlerini yeni 99. Bölüm pozisyonlarını kapsayacak şekilde güncelleyin. Kapsanan patentli ürünler ile muaf jenerik veya biyobenzerler arasındaki yanlış sınıflandırmayı önleyecek kontroller uygulayın. Her sınıflandırma kararının dayanağını belgeleyin.

Sözleşme düzenlemesi: Tedarik sözleşmeleri, dağıtım sözleşmeleri ve üretim sözleşmeleri şu hususları düzenlemelidir: (i) gümrük vergisi sınıflandırma sorumluluğu; (ii) onshoring statüsü ve fiyatlandırma anlaşması beyanları; (iii) drawback hakları; (iv) sınıflandırma veya statünün sonradan itiraz konusu yapılması halinde geriye dönük gümrük vergisi riski; (v) uygulanabilir oranlardaki değişikliklerle tetiklenen fiyat düzeltme mekanizmaları.

Serbest ticaret bölgesi operatörleri: Kapsanan ilaç mallarının serbest ticaret bölgelerine girişinde ayrıcalıklı yabancı statüsü seçimi gerekip gerekmediğini değerlendirin ve kabul prosedürlerini buna göre güncelleyin.

Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), yaptırım altındaki İran havayolu şirketi Mahan Air ve İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na (IRGC) maddi destek sağladıkları gerekçesiyle Çin, Hindistan, Rusya ve İran'daki altı kişi ve kuruluşu yaptırım listesine aldı. Yaptırım uygulanan taraflar şunlardır:

Yaptırımlar dondurma sonuçları doğurmaktadır: yaptırım uygulanan tarafların ABD'de bulunan veya ABD kişilerinin zilyetliğinde ya da kontrolünde olan tüm mülk ve mülk çıkarları dondurulmalı ve OFAC'a bildirilmelidir. OFAC'ın yüzde 50 mülkiyet kuralı geçerlidir: yaptırım uygulanan bir tarafın yüzde 50 veya daha fazlasına sahip olduğu kuruluşlar, ayrıca listelenmemiş olsalar bile dondurma kapsamındadır.

İkincil yaptırım riskleri aşağıdaki durumlarda ABD dışı kişiler için de geçerlidir:

• Yaptırım uygulanan tarafları içeren yasak işlemleri kolaylaştırmak
• ABD kişilerinin ihlallerine neden olmak
• Yaptırım uygulanan taraflar adına veya hesabına önemli işlemler gerçekleştirmek

Yalnızca İran kuruluşları değil, Çin, Hindistan ve Rusya'daki lojistik, yük ve seyahat kuruluşlarının yaptırım listesine alınması, OFAC'ın yaptırım altındaki İran havayollarının uluslararası alanda faaliyet göstermesini sağlayan üçüncü ülke ağlarına odaklanmayı sürdürdüğünü göstermektedir. Çinli yük ve lojistik şirketlerinin dahil edilmesi, Çinli aracılar üzerinden yürütülen küresel tedarik zincirleri açısından özellikle önem taşımaktadır.

Türk havayolları, nakliye acenteleri, seyahat acenteleri, bankalar ve lojistik operatörleri için anlık uyum yükümlülüğü, genel satış acentelerinin, kargo konsolidatörlerinin, nihai faydalanıcı sahiplerin ve ödeme aracılarının güncellenmiş SDN listesine göre yeniden taranmasıdır. Yaptırım uygulanan taraflarla veya bunların yüzde 50 veya daha fazlasına sahip oldukları kuruluşlarla ticari ilişkisi bulunan Türk kuruluşlar bu ilişkileri derhal askıya almalı ve dondurulmuş mülk konusunda OFAC'tan rehberlik talep etmelidir.

İkincil yaptırım riski, Mahan Air ağını içeren ödemeleri veya sevkiyatları işleyen Türk finansal kuruluşları ve lojistik şirketleri açısından özellikle önem taşımaktadır. Yaptırım bağlantısından doğrudan haberdar olmaksızın yaptırım uygulanan taraflar adına önemli işlemler gerçekleştirmek dahi ikincil yaptırım riskini tetikleyebilir.

Havayolları ve seyahat acenteleri: Tüm genel satış acentelerini, interline ortaklarını ve kod paylaşım düzenlemelerini güncellenmiş SDN listesine göre derhal tarayın. Tarama; yalnızca tam şirket adlarını değil, takma adları, tescil numaralarını ve nihai faydalanıcı sahipliği de kapsamalıdır. Yaptırım uygulanan taraflarla ilişkileri OFAC rehberliği alınana kadar askıya alın.

Nakliye acenteleri ve lojistik operatörleri: Kargo konsolidatörlerini, alt yüklenicileri ve ödeme aracılarını tarayın. Kapsanan malların yaptırım uygulanan tarafların ağları üzerinden transit geçişini önleyen kargo yönlendirme kontrolleri uygulayın. Sözleşmelere yaptırım garantileri, yönlendirme kısıtlamaları, askıya alma hakları ve dondurulmuş sevkiyatlar için prosedürler ekleyin.

Bankalar ve finansal kuruluşlar: Muhabir bankacılık ilişkilerini, ticaret finansmanı karşı taraflarını ve ödeme aracılarını tarayın. Kuruluşun zilyetliğine veya kontrolüne geçen yaptırım uygulanan taraflara ait mülklerin dondurulması ve raporlanması için prosedürler uygulayın.

Sözleşme hükümleri: Lojistik, yük, seyahat ve havayolu sektörlerindeki taraflarla yapılan tüm ticari sözleşmeler şu hususları içermelidir: (i) yaptırım beyanları ve garantileri; (ii) süregelen tarama yükümlülükleri; (iii) yaptırım listesine alınma durumunda askıya alma ve fesih hakları; (iv) dondurulmuş ödemeler için prosedürler; (v) yaptırımla ilgili kayıplar için tazminat.

ABD Ticaret Bakanlığı, Çin menşeli kamyon kasası örtüleri için ön olumlu sübvansiyona karşı telafi edici vergi (CVD) kararı yayımladı. CBP, 31 Temmuz 2026 tarihinde veya sonrasında yapılan kapsanan ithalat kayıtları için tasfiyeyi askıya alacak ve nakit depozito talep edecek.

Kapsanan ürünler şu anda HTSUS 8708.29.5160 altında sınıflandırılmaktadır; ancak kapsam belirlenmesinde tarife sınıflandırmasının değil yazılı kapsam tanımının esas alındığı unutulmamalıdır. İthalatçılar belirli bir ürünün kapsam dahilinde olup olmadığını yalnızca HTS pozisyonuna bakarak belirlememelidir.

Bu bir ön karardır. Süreç nihai CVD kararına kadar devam edecek; USITC ise sübvanse edilen ithalatın ABD iç sanayiinde maddi zarara yol açıp açmadığını veya tehdit oluşturup oluşturmadığını ayrıca tespit etmek zorundadır. Ön oranda toplanan nakit depozitolar, nihai kararda ve yıllık idari incelemede yukarı veya aşağı yönde düzeltmeye tabidir.

İşbirliği yapmayan ihracatçılara uygulanan yüzde 100,95 oranı, Commerce soruşturmasına katılmayan Çinli üreticilerden tedarik yapan ithalatçılar için anlık ve ağır bir maliyet etkisi yaratmaktadır. Yüzde 20,25 "diğerleri" oranı, bireysel olarak soruşturulmayan üretici ve ihracatçılara, yeni nakliyeciler dahil, uygulanmaktadır.

Çin tedarik zincirleri üzerinden — aracı ülkeler dahil — kamyon kasası örtüsü tedarik eden Türk otomotiv aksesuar distribütörleri ve perakendecileri, ürünlerinin CVD kararının yazılı kapsamına girip girmediğini ve tedarik zinciri belgelerinin uygulanabilir oranı destekleyip desteklemediğini değerlendirmelidir.

ABD'li ithalatçılar: Her kapsanan ithalat kaydı için dosyalamadan önce üretici-ihracatçı kombinasyonunu doğrulayın. Yalnızca HTS pozisyonuna güvenmeyin; kapsam dahilinde olup olmadığını yazılı kapsam tanımına göre teyit edin. Gümrük teminatlarını yeni depozito gerekliliklerini karşılayacak şekilde güncelleyin. Teslim maliyetlerini yeniden hesaplayın ve fiyatlandırmayı buna göre düzenleyin.

Satın alma sözleşmesi düzenlemesi: Çin menşeli kamyon kasası örtülerine ilişkin sözleşmeler şu hususları kapsamalıdır: (i) nakit depozito sorumluluğunun alıcı ve satıcı arasında dağılımı; (ii) nihai vergilerin ön depozitoleri aşması halinde nihai değerlendirme riski; (iii) sınıflandırma iş birliği ve kapsam belirleme yükümlülükleri; (iv) tazminat hükümleri; (v) CVD oranlarındaki değişikliklerle tetiklenen fiyat düzeltme mekanizmaları.

Tedarik zinciri incelemesi: Aracı ülkeler üzerinden tedarik yapan ithalatçılar, üçüncü ülkedeki transit veya işleme faaliyetinin kapsam dahilinde olup olmayı etkileyip etkilemediğini değerlendirmelidir. Kapsamın gerçekten belirsiz olduğu ürünler için Commerce'in kapsam kararı süreci kullanılabilir.